Na twee weekeinden met rake klappen lijkt het er op dat de rust in het centrum van Hardenberg is weergekeerd. Een rust die misschien wat betrekkelijk kan zijn, want er waren verschillende faktoren die er een rol in hebben gespeeld. Zo was de regen, zoals te verwachten, de grootste bondgenoot van de politie, waardoor het slecht verblijven was in de natte en kille avonduren. Niettemin blijkt ook wel dat het publiek, dat de vorige weken in drommen kwam kijken, het verstand gaat gebruiken. Slechts een handje vol kijklustigen vertoonde zich op de daarvoor geëigende plaatsen. Met zachte drang heeft de politie, die tot het uiterste paraat was, het centrum weten te ontruimen. Om goed 01:00 uur was de rust in het Oosteinde volledig teruggekeerd. Wéér een uur winst in vergelijking met vorige week.

Vrijdagavond was het zoals gewoonlijk al rustig in het centrum. Zaterdagavond leek de kwestie wel weer op ‘scherp’ te worden gezet. De bar in het Oosteinde liep behoorlijk vol, mede doordat de City-bar aan de Markt gesloten bleef. De politie was alert en stond in koppels van twee man her en der te posten. Tegen 00:30 uur stonden zij tussen de honderden jongeren die de straat op kwamen. Een man, die een tegel in de hand had liet deze snel vallen toen hij vlakbij de agenten ontwaarde. Tot 00:45 uur bleef men wat joelen en schreeuwen en nam de wachtende groep jongeren, evenals de politie, een afwachtende houding aan. Daarna begon men met zachte dwang de jongeren te verspreiden. ‘Kom jongens, nu naar bed toe, het is hoog tijd’. Op deze manier wisten amper tien man politie taktisch honderden jongens en meisjes te verspreiden.

Te laat
Dat het niet tot uitspattingen kwam zoals in de vorige weekeinden kan misschien ook te wijten zijn aan de houding van de Papillon-eigenaar die op tal van plaatsen pamfletten had opgehangen met de mededeling dat rustverstoorders geen toegang meer tot zijn bar zouden hebben. ‘Daar is die man wel enkele jaren te laat mee gekomen’, vonden enkele bewoners uit de omgeving. ‘Voor die rust had hij eerder moeten zorgen, dan was het niet zover gekomen’. Ook het overleg dat de bar-eigenaar met de omwonenden wilde hebben, is niet ver gekomen. Ook zal het zeker tot de rust hebben bijgedragen dat de politie al een aantal dader van de gewelddaden heeft aangehouden.

Ook in de afgelopen dagen zijn weer enkele aanhoudingen gedaan. De 25-jarige G.M. uit Hardenberg werd aangehouden omdat hij in het vorige weekeinde vanaf het dak van de Hema afval heeft staan gooien. Na het opmaken van het proces-verbaal werd hij heen gezonden. Zaterdagavond werd ook nog de 16-jarige H.A.G. uit Coevorden aangehouden nadat hij een ruitje in een verkeerszuil op de hoek Stationsstraat-Gramsbergerweg had vernield. Mede omdat zijn laatste trein ruimschoots was vertrokken werd de jongen later door zijn ouders van het politiebureau afgehaald.

Overigens tekent de politie bij het afgelopen weekeinde nog aan dat er, hoewel duidelijk minder, toch nog te veel nieuwsgierigen op de been waren. ‘We hebben zelfs een echtpaar met kinderwagen naar ‘de brand zien gaan’, zegt korpschef Van Brakel. ‘Je blijft natuurlijk kijkers houden die het nooit afleren. Maar ik heb hoop dat we nu op de goede weg zijn en dat er voor omwonenden en barbezoekers een leefbare situatie gaat ontstaan’.

De burgemeester van Hardenberg, mr. L.A. van Splunder, protesteert tegen de uitspraak van Citybar-eigenaar G.Plasman (onze krant van..) omdat laatstgenoemde zijn woorden verkeerd heeft uitgelegd en waarschijnlijk zelfs helemaal verkeerd heeft begrepen. De heer van Splunder: ‘Woorden van de strekking als ‘ik wil dit winnen’ heb ik nimmer gebezigd. In het gesprek met de heer Plasman heb ik naar voren gebracht, dat hij zijn ideeën kwijt kan in het ingestelden overlegorgaan’. Waaraan de burgemeester nog heeft toegevoegd: ‘Daar kunt u uw inventiviteit inbrengen, maar zo lang er rellen zijn, zullen B en W en de raad geen wijziging kunnen doorvoeren. Ik heb die rellen niet gemaakt U hebt er belang bij, dat het goed gaat lopen’. Tot zover het commentaar van de heer van Splunder naar aanleiding van de lezing van de heer G.Plasman vanwege de sluiting van zijn Citybar in Hardenberg.

‘Het gemeentebestuur van Hardenberg denkt zeker dat de duivel uit de bierpomp komt’.

Kris Meerlo, exploitant van de plaatselijke video-discotheek Papillon, ieder weekeinde goed voor 2000 bezoekers, vecht met andere collega’s tegen het met anderhalf uur vervroegde sluitingsuur van alle horecabedrijven in deze middelgrote (30.000 inwoners) Overijsselse plaats. Gewoonlijk waren hier de bars en cafés tot ’s nachts twee uur open met speciale ontheffing van de burgemeester. Op 1 december 1979 draaide de gemeenteraad het besluit van de burgemeester met diens volledige instemming terug. Bars en cafés moeten voortaan in Hardenberg al om half één gesloten zijn. Bij de meeste genieters van een glas gedistilleerd is deze maatregel regelrecht in het verkeerde keelgat geschoten. Gevolg: veldslagen tussen barbezoekers en politie, waarbij rake klappen vallen, talrijke ruiten sneuvelen en heel wat opgewonden jongeren spoorslags in de cel verdwijnen.

Baksteen
Politiebewaking voor de woning van burgemeester mr. I. A. Splunder van Hardenberg voorkwam vorige week niet dat er plotseling tóch een enorme baksteen door het raam van zijn woonkamer zeilde. “In plaats van de hoffelijkheidspluim, wordt het horecaleven in Hardenberg helaas gekenmerkt door charges met gummilatten”, roept een verontwaardigde bareigenaar. “Dat is natuurlijk geen reclame voor onze stad, met veel toeristen in de buurt vanwege het ponypark Slagharen. Het publiek van goede wil mijdt Hardenberg steeds meer en wat we hier overhouden zijn voornamelijk de rellentrappers”.

Omzet

Gerrit Plasman, voorzitter van de Hardenbergse horeca: “Mijn omzet is de laatste tijd met zeker dertig procent verminderd. Dat is ook zo het geval bij tal van andere collega’s in de stad. We weten dat de burgemeester het alcoholprobleem landelijk wil aanpakken, te beginnen in Hardenberg. Maar het voert ons toch te ver wanneer het pilsje, dat wij binnen in alle gezelligheid tappen er kort daarna buiten door de politie weer wordt uitgeslagen”.

Hardenberg vormt met zijn dertig bars en discotheken een belangrijk uitgaanscentrum voor de gehele streek.
Exploitant Kris Meerlo: “Tegen sluitingstijd begeven grote groepen jongelui zich naar het station om de laatste trein te pakken. Er werden dan soms vernielingen aangericht en de buurtbewoners klaagden over de liederlijke taal van sommige brooddronken jongeren. Maar een barbezoeker is nu eenmaal geen kerkganger en zolang je een stad niet compleet drooglegt zul je altijd de randverschijnselen rond een pilsje drinken blijven houden”.

Klachten
Burgemeester Van Splunder legt uit: “Met de snelle groei van onze gemeente nam het alcoholgebruik onder de jongeren fors toe. Het regende klachten van burgers bij wie vernielingen waren aangericht. Zelf geven we het goede voorbeeld door op gemeentelijke recepties geen alcoholhoudende dranken meer te serveren”.

De Hardenbergse horeca heeft inmiddels tegen het vervroegde sluitingsuur bezwaar aangetekend bij de Raad van State. Veel Hardenbergers schudden meewarig hun hoofd en voorspellen: “Zelfs met de steun van zijn rellenpolitie houdt de burgemeester dit niet lang vol”.

U mag van mij gerust noteren dat ik me mateloos heb geërgerd aan al die nieuwsgierigen.

Deze woorden zijn van burgemeester mr L. van Splunder naar aanleiding van de drommen kijkers en sensatiebezoekers tijdens de onlusten en het centrum van Hardenberg. “Die mensen hebben daar niets te zoeken en bemoeilijken het werk van de politie alleen maar. En dan durven ze ook nog te klagen als ze een tik met de gummilat hebben gekregen. Daar vragen ze dan zelf om”.

In gelijke bewoordingen uit zich de korpschef der politie P. van Brakel. “Die mensen maken het ons extra moeilijk. Wij proberen op onze beurt alleen de raddraaiers te pakken, maar als die zich tussen het publiek verschuilen kan je niets uitrichten. We hebben soms charges achterwege moeten laten, alleen al omdat er teveel publiek stond en de onschuldigen klappen zouden krijgen”.

De nieuwsgierigheid van de Hardenbergse bevolking lokt ook wel andere opmerkingen uit. Zoals:”Die bewoners in het centrum vragen om een vervroegd sluitingsuur en nu staan ze nog tot twee uur en later buiten. Je ziet het, ze gaan niet eens slapen”. Ook blijkt dat iedereen tegen deze rellen is, maar toch gaat men er, met honderden tegelijk, naar staan kijken. Dat het niet van mensen ‘van buiten Hardenberg’ zijn konden we vorige week lezen in de lijst van aangehoudenen.
Praat de Hardenbergers maar echt niet schoon, die hebben ook niet allemaal een blanke lei, zegt de burgemeester. Natuurlijk, er zitten lui van buiten onze gemeente tussen. Maar de Hardenbergers zijn echt wel in de meerderheid.

De korpschef is echt wel tevreden met de resutaten van zaterdagavond. ‘Het beleid blijft ongewijzigd’, zegt de heer Van Brakel. ‘De eerste avond hebben we gewacht, hopende op het gezonde verstand van de mensen. Dat bleek op dat moment niet aanwezig te zijn. Daarom hebben we besloten om bij de eerste voet die scheef ging in te grijpen. U heeft gezien hoe het gegaan is. We hadden een flinke aantal mannen meer ingezet door de mobiele eenheid er bij te betrekken. Voorlopig kunnen we het echt wel zonder bijstand van elders af. Toch heb ik het idee dat een groot aantal jongeren het gezonde verstand ditmaal heeft gebruikt, want we hadden nog niet de helft van het aantal jongeren van vorige week op straat. Er zijn er heel wat weggebleven.’

Volgens de korpschef hebben de bareigenaars het voor het grootste deel zelf in de hand hoe een bar uitgaat, de wijze waarop de bezoekers naar huis gaan. ‘De heren zullen het zelf wel inzien, want het is uiteindelijk een puur commerciële zaak. Niet alleen het vroeger sluiten van de bar, maar ook het nu wegblijven van een groot aantal jongeren. Men zal echt wel tot een overleg moeten komen. Lukt dat en wordt bewezen dat het echt wel anders kan, dan zal in de toekomst mijns inziens ook een soepeler ontheffingsbeleid mogelijk kunnen zijn.

Op het gemeentehuis geeft een van de wethouders nog een misschien bruikbare suggestie. Laten de barhouders per bezoeker een toegang van ƒ5,- vragen. Daarmee wordt het verlies van de nu verloren late uren bestreden, maar we voorkomen ook het geloop van de ene bar naar de andere. Want als je telkens vijf piek moet betalen en je bezoekt alleen maar twee bars dan ben je een tientje kwijt en daarvoor kan je beter in één bar je pilsjes drinken. Zo probeert iedereen mee te helpen aan een bruikbare oplossing van de gerezen problemen. Maar het voorkomen van de onlusten zoals deze zich nu hebben voorgedaan kan ook door medewerking van de bewoners. Thuisblijven en niet gaan kijken. Men vergemakkelijkt het werk van de politie, men loopt geen risico voor een tik-van-de-lat en de rust en orde kunnen hersteld worden.

Een bar-discotheek aan de Markt in Hardenberg heeft besloten de deuren te sluiten.
Dit omdat men de veiligheid van de bezoekers niet kan garanderen. De eigenaars wijzen met de een beschuldigende vinger naar de politie die – zwaar bewapend – op eigen jeugd zou jagen. Voorts doen zij een beroep op allen om het hoofd koel te houden zodat straks toch een vredig kerstfeest gevierd kan worden. De bar blijft gesloten totdat de rust in Hardenberg is weergekeerd.

Naar aanleiding van de rellen en onlusten en de daarbij aangerichte schade stelt de politie uiteraard een onderzoek in dat met name gericht is op de daders en onruststokers. ‘Maar het is opvallend dat er zo weinig getuigen zijn’, zegt een politiewoordvoerder. ‘De eerste week bleek dit al zo te zijn, maar onze mening, dat de mensen niet durven te getuigen, is in de tweede week wel versterkt’. Het is echter begrijpelijk dat men graag de identiteit van de daders komt, dit ter bevordering van de rust en veiligheid van de bevolking. Daarom doet de politie een beroep op iedereen die maar iets weet of gezien heeft dit door te geven.
De volledige anonimiteit van de tipgevers zal worden gewaarborgd. Men kan zelfs telefonisch of schriftelijk reageren zonder uw naam er bij te noemen. Angst voor welke gevolgen dan ook behoeft er niet te zijn. Op het bureau aan het Stephanusplein of op nr. 05232-1666 kan men alle gegevens kwijt.

Tientallen auto’s reden zaterdagavond al door het centrum van Hardenberg. Het was om half elf al behoorlijk druk in Oosteinde en op de Markt, voornamelijk door de talrijke nieuwsgierigen die iets willen zien van de te verwachten onlusten. De eerste groepen jongeren staan her en der verspreid en ook de jeugd van vroeger, nu 65+ers, staan op de hoek van de straat. Opvallend veel jongeren waren echter al naar huis met de laatste treinen en ook op eigen gelegenheid.
Waarschijnlijk met de vermaning van moeder toch vooral op tijd thuis te zijn, maar misschien ook door de rijkere ervaring van vorige week.

Op de vlucht voor de mobiele eenheid

Hier en daar klinkt wat gejoel en geschreeuw, maar wie verwacht weer zo’n grote meute als vorige week te zien heeft het mis. De bars zijn lang zo druk niet bevolkt als vorige week en als de klok van half één heeft geslagen lijkt het alsof er meer nieuwsgierigen dan barbezoekers op straat zijn. Op de hoek van de Voorstraat en Fortuinstraat staat zeker 150 man als de bars leegstromen. Om middernacht, toen er nog niets viel te beleven, stonden er bij de muur van het kerkhof, Sportlaan-Stationstraat-Oosteinde, al tientallen mensen te kijken. “Je zou ze zo over de muur schoppen als het al niet vol was”, zegt een sarcastische bewoner.

Slechts enkele honderden jongeren zijn het die na half één op de kruising Admiraal Helfrichstraat – Oosteinde wat uitdagend bezig zijn. Dan gaat de eerste steen door de lucht en door een ruit. Dat is weer sein voor de onrust, maar ook voor de politie die nog geen twee minuten later met de mobiele eenheid het centrum instuift. Nog nooit is zo snel een straat schoongeveegd. In nog geen minuut zijn de straathoeken bezet, trekken de mannen in linie door de straten, bijgestaan door politiehonden, worden hier en daar de eerste klappen uitgedeeld en wordt de te ontruimen kring steeds groter. Na het Oosteinde volgt de Voorstraat, maar via zijstraatjes komen de jongeren toch weer achter de Spinde waar ze echter ook op een warm onthaal kunnen rekenen.

Stenen uit publiek.
Door de massale vlucht heeft iedereen een goed heenkomen gezocht, soms ook gewoon huizen binnen gevlucht. Onder leiding van de korpschef van de politie wordt een grote bar aan het Oosteinde leeggehaald. Er komen nog tientallen jongeren uit. Zij worden onmiddelijk tot in de verre omtrek verspreid, voor enige samenscholing is geen kans. De massa kijklustigen vormen voor de raddraaiers onder de jongeren een schitterende schuilgelegenheid. Op de hoek Sportlaan – Parkweg worden vanuit publiek stenen naar de politie gegooid en ook daar worden charges uitgevoerd. Aanvankelijk wordt het publiek, ook elders, door dringend optreden met de schilden achteruit en uit elkaar gedwongen, maar wie niet horen wil moet ook hier voelen en vallen er klappen.

Om half twee moet worden opgetreden bij de huishoudschool aan de Marslaan, maar ook aan de Bruchterweg en aan de Europaweg. Dit omdat de wijde omgeving wordt ontdaan van elke mogelijkheid om zich weer te hergroeperen. Dat probeert men ook nog met enkele tientallen jongeren tussen het zwembad en het gemeenschapscentrum De Haven. De situatie is zo gespannen dat barpersoneel aan de Markt politiebegeleiding vraagt om naar de auto’s en naar huis te kunnen gaan.

Ruiten dicht.
Omdat het centrum zo vlot is ontruimd behoeven de bewoners en winkeliers ook niet lang te wachten met het dicht timmeren van de gesneuvelde ruiten. De daarvoor benodigde materialen zijn bij voorbaat al ingekocht en met latten en platen worden de gaten gedicht. Dat het veelal wilde acties zijn geweest blijkt uit het feit dat ook niet-betrokkenen hun ramen zien sneuvelen. Die zaterdagavond is het echter al om 02.00 uur rustig. De mobiele eenheid trekt zich terug.

Zo rustig als het vrijdagavond was, zo rumoerig verliep de zaterdagavond. Nog even lijkt het er op dat ook de zondagavond weer moeilijk zal worden. Om half elf wordt er al een grote ruit ingegooid. Velen zeggen het gezien te hebben, maar niemand kan de juiste dader aanwijzen. In het donker zijn alle katten zwart en dat bemoeilijkt zelfs de meest zekere getuigen. Een aangehouden verdachte blijkt zo’n waterdicht alibi te hebben dat hij vlot weer op vrije voeten wordt gesteld. De regen, die zondagavond in stromen neerkomt, blijkt een bondgenoot van de politie te zijn. Als om 00.30 uur de bars uitgaan zoekt iedereen in haast zijn weg naar huis. Naast alle nieuwsgierigen waren beroepshalve aanwezig burgemeester mr. L. van Splunder die vergezeld was van de officier van justitie te Almelo die persoonlijk de gebeurtenissen in ogenschouw nam om deze eventuele vonnissen te kunnen laten meespreken.

Belemmering voor de politie
Publiek vormt aanmoediging voor relschoppers
Terwijl er nog niets aan de hand was, de straten in het centrum van Hardenberg nog rustig en stil waren, stonden zaterdagavond op verschillende hoeken al groepjes mensen te wachten op de dingen die zouden komen. Reeds om half 12 stonden ze er, de nieuwsgierige Hardenbergers. Niet alleen jeugdige personen, maar ook ouderen. Een uur moesten ze wachten. Toen om 00.30 uur jeugdige barbezoekers met rotjes begonnen te gooien en even later met klinkers, zaten ze op de eerste rang.

De politie kon met hen geen rekening houden. De toeschouwers vormden voor de raddraaiers een aanmoediging en belemmerden de politie in haar taak. De politie verzoekt de Hardenbergers dan ook van de rellen weg te blijven. In de nacht van zondag op maandag was het rustiger. Enkele kwaadwillige barbezoekers vonden het echter nog een bravourestuk om nog wat ramen in te gooien. Het afgelopen weekeinde bleken er ook verstandige jeugdige barbezoekers te zijn. Zij hielden er rekening mee dat er omstreeks 00.30 uur moeilijkheden zouden komen en gingen vroegtijdig weg.

Opvallend was echter dat er om 00.30 uur nog veel zeer jeugdige jongens en meisjes enkele bars uitkwamen. Ook burgemeester L.A. van Splunder was hiervan getuige. In de gemeentelijke nota ‘Vechten tegen de bierkaai?’ staat ook dat er steeds op jeugdiger leeftijd wordt gedronken en dat hier een duidelijke taak van de ouders ligt. Het schoonvegen van het centrum gaf voor veel jongeren wel problemen. Ze konden daardoor niet meer bij hun brommer of auto komen. Rond het centrum trad de politie wel streng op, maar dat was om te voorkomen dat jongeren het centrum weer zouden ingaan.

Er stond publiek op de hoeken van de straten en de mensen kwamen uit hun huizen of hingen uit het raam, zelfs met verrekijker, om zich te verkneuteren aan de eventuele rellen.

Drie jongeren wegens gooien van stenen bij rellen aangehouden
Dinsdagavond en woensdagmorgen heeft Hardenberger hemeentepolitie een drietal jongeren aangehouden wegens het gooien van stenen door een winkelruit aan het Oosteinde in het afgelopen weekeinde, bij de rellen die daar toen weer plaats hadden. Dinsdagavond werd een 17-jarige Hardenberger gearresteerd. Hij heeft bekend te hebben gegooid. Hij was op het politiebureau voor een andere zaak, want hij was tijdens de herrieschopperij z’n horloge kwijtgeraakt.

In het verhoor hierbij, kwam ook z’n bekentenis over het gooien van de steen. De grote ruit, die hierdoor aan diggelen ging betekent een schadebedrag van ƒ1300,-. Op het moment dat de ruit sneuvelde, waren er drie jongeren die stenen wierpen. Woensdagmorgen konden hiervoor de andere twee jongeren worden opgepakt. Het waren twee plaatsgenoten van 18 en 19 jaar.

Hardenbergers voor vernieling aangehouden.
De woorden van bugemeester Van Splunder, dat men de Hardenbergers niet behoeft schoon te praten, zijn duidelijk gestaafd door de aanhoudingen die deze week zijn verricht naar aanleiding van de onlusten on het weekeinde.

De eerste die werd aangehouden was een 17 jarige uit Hardenberg. De jongeman kwam aangifte doen van het verlies van zijn horloge tijdens de rellen in het weekeinde. Hoewel de politie aanvankelijk geen verdenkingen tegen hem had maakte men toch een praatje met hem waarbij hij uiteindelijk door-de-mand viel en bekende een winkelruit van 4 x 2 meter met een waarde van ƒ1300,- te hebben ingegooid.

Uit het verdere onderzoek dat door de politie werd ingesteld kwam de verdenking op nog twee Hardenbergers. Op een later tijdstip werd de 18-jarige van huis gehaald terwijl woensdagmorgen de 19-jarige op zijn werk werd aangehouden. Ook zij zouden medeplichtig zijn aan hetzelfde vandalisme. De jongelui zullen dezer dagen aan de officier van justitie worden voorgeleid die zaterdagavond persoonlijk getuige was van de onrust in Hardenbergs centrum.